PETscan jaarupdate 2022-2023: 'De gezondheid en het welzijn van onze gezelschapsdieren langdurig bewaken en verbeteren '

Dankzij de steun van de donateurs en partners van Vrienden Diergeneeskunde kunnen we met PETscan de gezondheid en het welzijn van gezelschapsdieren langdurig bewaken en verbeteren. Het draagvlak voor PETsan wordt steeds groter, een belangrijke stap voor gezondere huisdieren. In deze jaarupdate nemen we je mee in de ontwikkelingen die mogelijk zijn gemaakt door iedereen die dit project een warm hart toedraagt.

We zijn in Nederland dol op huisdieren, en vooral op honden en katten. Met ruim drie miljoen zijn ze de meest voorkomende huisdieren in ons land. Helaas komen erfelijke ziekten geregeld voor, met name bij rashonden en -katten, ten gevolge van inteelt.  Ook door selectie op extreme uiterlijke kenmerken lijden honden en katten aan serieuze gezondheidsproblemen.  

Welzijns- én gedragsproblemen

Naast fysieke aandoeningen zijn ook gedragsproblemen een bedreiging voor het welzijn van onze huisdieren. Zij kunnen bij onvoldoende socialisatie angst- en stress-gerelateerde klachten ontwikkelen. En dan zijn er ook nog infectieziekten en zoönosen - van dier op mens overdraagbare infectieziekten - die zorgen voor aantasting van dierenwelzijn en die ook gevaarlijk kunnen zijn voor de mens.   

 
Hoewel bekend is dat deze problemen spelen bij huisdieren in Nederland, is er weinig inzicht in de ernst en omvang op Nederlands, Europees en internationaal niveau. Terwijl deze kennis hard nodig is om te zorgen dat huisdieren op korte en lange termijn gezond blijven. Om hierin inzicht te krijgen, ontwikkelden onderzoekers van de faculteit Diergeneeskunde het meetsysteem PETscan.   

PETscan is een systeem dat is gelinkt aan de software die dierenartsen in de praktijk gebruiken. ‘Als klinieken zich aanmelden bij PETscan, kunnen zij bij elk consult aangeven welke diagnose ze bij het onderzochte dier hebben gesteld’, legt onderzoeker Else den Boer uit. ‘Deze informatie komt vervolgens in de database van het Expertiscentrum Genetica. Met behulp van deze gegevens kunnen we de omvang van de problemen in kaart brengen. Deze kennis kan vervolgens gebruikt worden voor het opstellen van beleid om de specifieke problemen gericht aan te pakken.’   

‘Het project liep van 2018 tot eind 2022 en kende vijf fasen’, vertelt Den Boer. ‘In de eerste fase is PETscan uitgerold onder dierenartsen in Nederland. In totaal zijn er ruim 550 dierenartsenpraktijken aangesloten. Ook zijn de mogelijkheden verkend om ongewenst gedrag en bijtincidenten te registreren. In 2022 is een start gemaakt met het ontwikkelen van de gedragsmodule. Deze zal naar verwachting in 2023 worden geïmplementeerd in de nieuwe interface van PETscan.’ 

Registratie gezondheids- en welzijnsproblemen

De tweede en derde fase bestond uit de registratie, via eerstelijnsdierenartsen, van belangrijke problemen die de gezondheid en het welzijn van gezelschapsdieren aantasten, namelijk schadelijke raskenmerken en erfelijke ziekten, ongewenst gedrag, en infectieziekten en zoönosen. Ook werd er een epidemiologische analyse van de verzamelde data uitgevoerd. Daarvoor is in 2021 en 2022 gewerkt aan het schrijven van scripts die korte rapporten genereren van de PETscan-data. Er zijn rapportages gemaakt van het invulgedrag van verschillende klinieken, meetresultaten van brachycefale honden en analyses van ziektegegevens. Daarbij zijn er ook rapportages gemaakt van voorkomende ziekten bij bepaalde rassen. Deze scripts zijn op zo’n manier gemaakt dat “best practices” voor programmeren en documentatie worden gevolgd, zodat andere onderzoekers er makkelijk mee kunnen werken en de ontwikkelde scripts langere tijd bruikbaar blijven. Zodra er voor een rapportage genoeg data aanwezig zijn, kunnen er zo snel analyses worden gedaan en publicaties of rapporten worden gegenereerd.   

Advies en beleid

De vierde fase richtte zich op het ontwikkelen van relevant advies en beleid, met betrekking tot het op de korte termijn effectief kunnen managen van uitbraken van infectieuze ziektes en het tegenhouden van de verdere verspreiding daarvan, en op lange termijn voorkomen van schadelijke erfelijke aandoeningen en ziektes. ‘Momenteel zijn er nog geen adviezen uitgebracht op basis van PETscan-data’, vertelt Els den Boer. ‘Wel zijn we aan de voorbereidingen daarvoor begonnen, met het ontwikkelen van snel uit te voeren analyses. Er is ook regelmatig contact geweest met de afdeling infectieziekten en immunologie van de faculteit Diergeneeskunde, waarbij zij inzicht krijgen in de data, die zij kunnen meenemen in hun eigen rapportages over infectieziekten. Van de infectieziektenmodule is een content-update uitgevoerd in 2022, waarbij onder andere ook Corona bij hond en kat kan worden geregistreerd.’   

Terugkoppeling

In de laatste fase, die liep van het voorjaar 2020 tot eind 2022, vond een terugkoppeling van informatie, advies en beleid plaats aan dierhouders, dierenartsen, organisaties, en overheidsinstanties. Else den Boer: ‘Op basis van de PETscan-data werden terugkoppelingen ten aanzien van het invulgedrag gegeven aan de Universiteitskliniek en aangesloten ketens. Voor de rasverenigingen waar het Expertisecentrum Genetica mee samenwerkt, de Labrador retriever en het Nederlandse Kooikerhondje, zijn rapportages gemaakt. De mogelijkheid tot het maken van deze rapportages is een belangrijke stap voorwaarts in de verbetering van het welzijn en de gezondheid van gezelschapsdieren in Nederland.    

Het draagvlak voor PETscan onder dierenartsen, wordt steeds groter. ‘Het introduceren van een nieuwe manier van werken voor dierenartsen blijft wel een uitdaging’, zegt Den Boer. ‘Daardoor vult onze database zich minder snel dan we zouden wensen. Het blijft in de toekomst belangrijk dat we werken aan partnerschappen met belangrijke stakeholders, waaronder leveranciers van praktijkmanagementsystemen. De impact van het project is zeer groot en nog groeiende. Naast de focus op het registreren van diagnoses, wordt ook het belang van educatie en evidence-based veterinair handelen steeds meer gezien. Hiermee wordt PETscan ook een educatiesysteem, en dat komt een accurate diagnose bij onze veterinaire patiënten ten goede.’   

Het onderzoeksteam wil de partners en donateurs van het project 'Gezondere huisdieren met PETscan' hartelijk bedanken voor de steun. Wil jij ook bijdragen aan een gezondere toekomst voor dieren? Steun het onderzoeksthema 'Gezond Gefokt, samen maken we het verschil voor een toekomst zonder erfelijke aandoeningen!