Gezond Gefokt

 



Als Nederlanders zijn wij gek op onze huisdieren. We willen dat ze gezond zijn én blijven. 

Helaas komen erfelijke aandoeningen steeds vaker voor bij honden en katten en leiden regelmatig tot welzijnsproblemen.

Ook dieren die zelf niet ziek zijn, kunnen deze ziektes doorgeven aan hun nakomelingen. Het Expertisecentrum Genetica Gezelschapsdieren wil nieuwe methodes ontwikkelen om erfelijke ziektes bij rashonden en -katten duurzaam tegen te gaan.

Daarom zetten wij ons in voor gezond gefokt. Want wij willen dat honden en katten zonder ernstige ziekte worden geboren.

         

Lees meer Lees minder
Bekijk alle
  De Labrador retriever is een geliefd ras bij veel mensen. Het is een ontzettend vriendelijke hond met een werklustig en enthousiast karakter. Het is niet gek dat veel mensen hun hart verpand hebben aan dit ras. Labradors zijn niet alleen een geliefde huishond of jachthond, door hun lieve en stabiele karakter worden ze ook veelvuldig ingezet als hulp-of geleidehond. Om het ras gezond te houden werkt het Expertisecentrum Genetica van de faculteit Diergeneeskunde hard aan het identificeren van ziekte-veroorzakende genetische mutaties bij de Labrador retrievers. En door verschillende onderzoeken te bundelen, kan er meer bereikt worden voor dit mooie ras. Voor genetische studies zijn namelijk dieren nodig die lijden aan de aandoening, maar ook dieren die vrij zijn van de aandoening. Door patiënten-groepen en controle-groepen te combineren kunnen we efficiënter werken aan oplossingen voor erfelijke ziekten bij de Labrador retriever.   Genetische ziekten beter begrijpen   Het uiteindelijke doel is om de erfelijke achtergrond van genetische ziekten bij Labrador retrievers beter te begrijpen, waardoor meer effectieve diagnostiek of therapieën kunnen worden ontwikkeld. En vaak is het ook mogelijk om een DNA-test te ontwikkelen die ingezet kan worden in de fokkerij, ter preventie van aandoeningen bij de Labrador retriever. In dit project, speciaal voor de Labrador retrievers, bundelen we de krachten op verschillende terreinen om een grote stap te kunnen maken in het genetisch onderzoek. De ziekten waar we momenteel aan werken zijn:   Erfelijke koperstapeling   Een metabole aandoening waarbij Labradors koper dat ze binnenkrijgen via de voeding onvoldoende kunnen uitscheiden en uiteindelijk leverontsteking ontwikkelen. In ongeveer 50% van de Labrador retrievers die op de Universiteitskliniek is aangeboden voor een leverbiopt, is een te hoog kopergehalte aanwezig. Wanneer dieren in een vroeg stadium worden gediagnosticeerd, kan door behandeling met voeding en koper-uitscheidende medicatie, in veel gevallen een normale levensverwachting zijn. Helaas worden er ook nog maandelijks zieke Labradors aangeboden bij onze kliniek, waarvoor behandeling te laat komt. De dierenartsen onderzoekers van de faculteit Diergeneeskunde hebben in eerder onderzoek al enkele mutaties gevonden die bijdragen aan koperstapeling. In het huidige onderzoek brengen we meerdere mutaties in kaart in de gehele populatie van Labradors die we onderzocht hebben en willen we komen tot een zo goed mogelijk voorspellingsmodel om voor een individuele hond de genetische kans op koperstapeling te voorspellen en deze in een zo vroeg mogelijk stadium te kunnen behandelen, om klinische ziekte te voorkomen.    Ectopische ureteren   Dit is een aangeboren afwijking van de urinewegen waarbij de urineleiders vanaf de nier richting de blaas niet de normale positie volgen, maar op een verkeerde plaats uitmonden. Dit wordt veroorzaakt door een ontwikkelingsstoornis van de embryonale urinewegen. Het kan zelfs leiden tot het volledig afwezig zijn van een nier. De abnormale positie van de urineleiders kan leiden tot urine-incontinentie. Recentelijk stelden de dierenartsen-onderzoekers vast middels screeningsonderzoek dat zo’n 30% van de gescreende Labrador retrievers, die zelf geen klinische klachten van ectopie vertoonden de urineleiders op een afwijkende plaats zaten. Dit varieerde van op een positie wat te ver naar achteren in de blaas, tot uitmondend in de vagina of in de prostaat.  De dierenartsen van de faculteit Diergeneeskunde maken zich hier ernstig zorgen over, juist omdat deze honden klinisch geen klachten vertonen en daarom de kans bestaat dat ze worden ingezet in de fokkerij. In het huidige onderzoeksproject proberen ze de genen te identificeren die verantwoordelijk zijn voor ectopische ureteren bij de Labrador retriever. Ben je eigenaar van een hond waarbij ectopische ureteren zijn gediagnosticeerd? Dan kan je ook bijdragen aan het onderzoek door een bloedmonster af te staan.  Neem in dat geval graag contact op met het Expertisecentrum Genetica via ecgg@uu.nl   Tricuspidaalklepdysplasie   Tricuspidaalklepdysplasie is een erfelijke, aangeboren afwijking van de rechter hartklep. Bij pups kan een ruis gehoord worden. Besteed hier altijd aandacht aan. Een hartruis bij een pup kan afwijkend zijn, laat dit onderzoeken door een echografisch onderzoek door een cardioloog. Tricuspidaalklepdysplasie kan zeer ernstig verlopen, waarbij het hart niet meer goed kan kloppen en zich vocht ophoopt in de buik. Ook kunnen er zeer ernstige hartritmestoornissen optreden. Naast financiële steun, heeft het onderzoeksteam ook bloedmonsters nodig. Ben je een eigenaar bent van een hond met gediagnosticeerde tricuspidaalklepdysplasie en wil je bijdragen door oeen bloedmonster af te staan? Neem dan graag contact op met het Expertisecentrum Genetica via ecgg@uu.nl.   Elleboogdysplasie   Elleboogdysplasie bij de Labrador retriever is een ernstig probleem, wat nog regelmatig voor veel narigheid zorgt bij de Labradors, die graag pijnloos willen kunnen rennen en spelen. Elleboogdysplasie zorgt altijd voor arthrose-ontwikkeling in het gewricht, wat een pijnlijke ziekte is. De dierenartsen-onderzoekers van het Expertisecentrum Genetica doen genetisch onderzoek naar de oorzaak van elleboogdysplasie met als doel om uiteindelijk een DNA-test te kunnen ontwikkelen die het risico op elleboogdysplasie kan voorspellen met het langetermijn doel om deze ziekte te kunnen terugdringen in de populatie.   Help je mee?    Wil je ook helpen om Labradors gezond te houden? Jouw steun zorgt ervoor dat er betere diagnostiek. therapieën, of zelfs DNA-testen ontwikkeld kunnen worden. Allemaal met als doel een gezonde toekomst voor dit prachtige ras.  Help je mee? Samen maken we het verschil!     
Een gezonde toekomst voor Labradors

Kijktip! EenVandaag | Gebundelde krachten voor mens en dier

22-07-2021 | 14:04 UMC Utrecht en Universiteit Utrecht achterhalen samen oorzaak erfelijke aandoeningen in mensen en dieren

Wat kunnen wetenschappers die zich bezighouden met menselijke genetica leren van wetenschappers op het gebied van dierlijke genetica, en omgekeerd? De afdeling Genetica van het UMC Utrecht en de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht werken nauw samen om data te koppelen, waardoor de oorzaak van erfelijke aandoeningen in mensen en honden en katten sneller kan worden achterhaald. Preventieve screening en effectieve behandeling zijn hierdoor voor zowel mens als dier een stap dichterbij.

Samenwerking mens-diergenetica

Actualiteitenrubriek EenVandaag besteedt op donderdag 22 juli aandacht aan deze samenwerking op het gebied van mens- en diergenetica met een reportage. Daarvoor spraken ze onder meer met Frank van Steenbeek, onderzoeker en assistent Professor Genetica bij de faculteit Diergeneeskunde.

Hille Fieten, specialist Interne Geneeskunde van Gezelschapsdieren, geneticus en coördinator van het Expertisecentrum Genetica Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht, nam het initiatief tot samenwerking. “Honden en katten zijn zoogdieren. Veel biologische processen en ziektebeelden in deze dieren zijn hetzelfde als in mensen. En mensen hebben ook dezelfde genen met dezelfde functies als honden en katten. Rasdieren zijn genetisch gezien erg homogeen door inteelt en selectie op uiterlijke kenmerken. Dit maakt het makkelijker om genen te identificeren en nieuwe mutaties te vinden. Ook de frequentie van ziekte is voor veel ziektes veel hoger dan bij mensen, waardoor er een duidelijke link kan worden gelegd tussen de mutatie en het ziektebeeld. Zo krijgt maar liefst één op de twee Dobermann-honden gedurende het leven last van de erfelijke hartafwijking dilaterende cardiomyopathie, een verwijde hartspier”, vertelt Hille.

 

Gericht onderzoek


“Bij mensen komen genetische afwijkingen over het algemeen veel minder voor. Dilaterende cardiomyopathie treft bijvoorbeeld slechts één op de duizend à tweeduizend mensen. Daarom kunnen we voor de menselijke geneeskunde op dit gebied dus leren van wat er bij diergeneeskunde wordt ontdekt”, zegt Peter van Tintelen, hoogleraar klinische genetica in het UMC Utrecht. “Vanwege de omvang van een groep dieren die last heeft van een erfelijke afwijking, kan makkelijker opgespoord worden welk gen er exact voor verantwoordelijk is. Als dit dan een nieuw gen is, kunnen we dat gericht onderzoeken bij mensen met dezelfde ziekte, bij wie de genetische diagnose nog niet duidelijk is.”
 

Elkaar versterken


Peter vervolgt: “Omgekeerd kan het ook zo zijn dat bij een aandoening in mensen de erfelijke oorzaak klip en klaar is, maar dit bij dieren nog niet vastgesteld is. Dit was bijvoorbeeld bij een erfelijke verdikte hartspierziekte bij katten zo. Dan kan de diergeneeskunde weer baat hebben bij de kennis en expertise in de menselijke geneeskunde. We kunnen elkaar dus enorm versterken.” Hille: “En denk ook aan nieuwe behandelingen die je wilt testen. Voor sommige aandoeningen hebben we in de diergeneeskunde nog geen goede behandelingen. Een nieuw ontwikkelde therapie voor mensen kunnen we natuurlijk ook toepassen in de behandeling van onze hondenpatiënten, waarvoor op dit moment nog geen behandeling mogelijk is.”    


Effectieve behandeling en screening


Peter: “Als we de genetische oorzaak van een ziekte hebben achterhaald, kunnen we op zoek naar een effectieve behandeling. Ook kunnen we familieleden die dat willen op de gevonden erfelijke aanleg onderzoeken. Als een familielid dan dezelfde genetische afwijking heeft, kunnen we tijdig starten leefstijladviezen en eventueel medicatie om het ontstaan van een ziekte te vertragen en het liefst natuurlijk te voorkomen.” Hille: “Bij honden gaat dat nog een stapje verder. Hiervoor kunnen we DNA-testen ontwikkelen, die kunnen worden ingezet in de hondenfokkerij om ouderdieren te selecteren en het risico op ziektes in pups te beperken. Dan kunnen fokkers, als het mono-genetische aandoeningen gaat, dus aandoeningen waarbij er éen gen gemuteerd is, binnen één generatie een erfelijke ziekte uit de populatie verwijderen.”  

 

Het UMC Utrecht en de Universiteit Utrecht werken nu samen om software te ontwikkelen om dierlijke genetische data te koppelen aan humane genetische data en de data geautomatiseerd te kunnen analyseren.

 

Meer weten?

Actualiteitenrubriek EenVandaag besteedt op donderdag 22 juli aandacht aan samenwerking op het gebied van mens- en diergenetica met een reportage op televisie (tussen 18.15 uur en 18.50 uur) en een radiogesprek (tussen 16.00 uur en 17.00 uur). Live luisteren/kijken of terugluisteren/-kijken, kan via EenVandaag. 

 

Naar een toekomst zonder erfelijke aandoeningen! Wil jij ook dat honden en katten zonder ernstige ziekte geboren worden? Steun Gezond Gefokt! 

 

Lees meer | Bekijk alle